Ένα πιάνο μπορεί να παίξει σε οποιαδήποτε τονικότητα, από την Ντο μείζονα ως τη Φα δίεση μείζονα, και να ακούγεται το ίδιο καλά σε όλες. Αυτό δεν ίσχυε πάντα. Χρειάστηκαν αιώνες πειραμάτων στο κούρδισμα, και μία από τις πιο διάσημες συλλογές της μουσικής, Το Καλά Συγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο του Bach, για να φτάσουμε εδώ.
Ο γρίφος του κουρδίσματος
Αν κουρδίσετε ένα όργανο με πλήκτρα με τέλεια καθαρές πέμπτες, οι δώδεκα πέμπτες ξεπερνούν τη νότα εκκίνησης κατά λίγο, το πυθαγόρειο κόμμα. Κάτι πρέπει να υποχωρήσει. Τα παλαιότερα κουρδίσματα, όπως ο μεσοτονικός συγκερασμός, έκαναν τις πιο συνηθισμένες τονικότητες να ηχούν υπέροχα και άφηναν τις μακρινές τόσο ξεκούρδιστες που οι μουσικοί απλώς τις απέφευγαν.
Ο καλός συγκερασμός
Στα τέλη του 17ου αιώνα μουσικοί όπως ο Andreas Werckmeister περιέγραψαν τους καλούς συγκερασμούς: το κόμμα μοιραζόταν στις πέμπτες ώστε κάθε τονικότητα να γίνεται χρησιμοποιήσιμη, αν και η καθεμία κρατούσε ένα ελαφρώς διαφορετικό χρώμα. Τώρα ένας συνθέτης μπορούσε να περάσει από όλες τις είκοσι τέσσερις μείζονες και ελάσσονες τονικότητες.
Το Καλά Συγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο του Bach
Ο Johann Sebastian Bach έγραψε ένα πρελούδιο και μια φούγκα σε καθεμία από τις είκοσι τέσσερις τονικότητες, σε δύο βιβλία, το πρώτο ολοκληρωμένο το 1722 και το δεύτερο γύρω στο 1742. Δεν επινόησε το κούρδισμα, και οι μελετητές συζητούν ακόμη ποιον ακριβώς συγκερασμό χρησιμοποίησε, αλλά η συλλογή έδειξε τι μπορούσε να κάνει ένα καλά κουρδισμένο όργανο. Ο Mozart, ο Beethoven και ο Chopin τη μελέτησαν, και οι πιανίστες τη μελετούν ακόμη.
Το πρώτο κιόλας πρελούδιο της συλλογής, σε Ντο μείζονα, έγινε διάσημο για δεύτερη φορά πάνω από έναν αιώνα αργότερα, όταν ο Charles Gounod τραγούδησε μια μελωδία πάνω του: το Ave Maria του.
Ίσος συγκερασμός: ένα πλήκτρο, δύο ονόματα
Ο ίσος συγκερασμός χωρίζει την οκτάβα σε δώδεκα ακριβώς ίσα ημιτόνια. Κάθε τονικότητα ηχεί το ίδιο, μόνο πιο ψηλά ή πιο χαμηλά. Έγινε το καθιερωμένο κούρδισμα για τα πιάνα τον 19ο αιώνα, και έτσι είναι κουρδισμένο και το δικό σας πιάνο σήμερα. Μία συνέπεια: η Ρε δίεση και η Μι ύφεση, που ένας βιολιστής μπορεί να τις παίξει ελαφρώς διαφορετικά, είναι ακριβώς το ίδιο πλήκτρο στο πιάνο.
Γιατί έχει σημασία για την ανάγνωση
Σε ένα πιάνο ίσου συγκερασμού η μόνη ερώτηση είναι ποιο από τα δώδεκα πλήκτρα να παίξετε. Το όνομα της νότας, Ρε δίεση ή Μι ύφεση, μετράει για την αρμονία, αλλά το χέρι σας χρειάζεται μόνο το πλήκτρο. Το iCanPiano Style δείχνει το πλήκτρο απευθείας μέσα στη νότα, έτσι η μουσική σε Φα δίεση μείζονα διαβάζεται το ίδιο εύκολα με τη μουσική σε Ντο μείζονα. Αυτή ακριβώς είναι η ελευθερία που γιόρταζε ο Bach.
- Φα δίεση: το δεξί μισό μαύρο. Παίξτε το μαύρο πλήκτρο δεξιά από το Φα.
- Σι ύφεση: το αριστερό μισό μαύρο. Παίξτε το μαύρο πλήκτρο αριστερά από το Σι.
- Σι φυσικό: χωρίς αναίρεση. Μια νότα ολόμαυρη ή ολόλευκη παίζεται σε λευκό πλήκτρο.
Συχνές ερωτήσεις
Επινόησε ο Bach τον ίσο συγκερασμό;
Όχι. Ο Bach υποστήριξε τον καλό συγκερασμό, όπου κάθε τονικότητα είναι χρησιμοποιήσιμη, και έγραψε Το Καλά Συγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο για να το δείξει. Ο ίσος συγκερασμός έγινε το πρότυπο για το πιάνο αργότερα, τον 19ο αιώνα.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον καλό και στον ίσο συγκερασμό;
Στον ίσο συγκερασμό και τα δώδεκα ημιτόνια είναι ακριβώς ίσα, έτσι κάθε τονικότητα ηχεί το ίδιο. Στους καλούς συγκερασμούς κάθε τονικότητα είναι χρησιμοποιήσιμη, αλλά η καθεμία έχει ένα ελαφρώς διαφορετικό χρώμα.
Πόσα πρελούδια και φούγκες έχει Το Καλά Συγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο;
Σαράντα οκτώ: δύο βιβλία, το καθένα με ένα πρελούδιο και μια φούγκα σε όλες τις είκοσι τέσσερις μείζονες και ελάσσονες τονικότητες.